International Journal of Russian Studies

Uluslararası Rusya Araştırmaları Dergisi

ISSN: 1307 – 3419, Ankara – TÜRKİYE

Volume 10/2 July 2017

 

www.radtr.net


 

 OSMAN ORAL

 

Title

 HÂRİCÎLİĞİN DOĞUŞU VE İTİKÂDÎ GÖRÜŞLERİ     pp. 1-14

 

Summary

 Halife Hz. Osman’ın meşru yöneticiyken isyancı bir grubun kalkışması sonucu şehit edilmesi, Cemel, Sıffin, Hakem ve Nehrevan olaylarından sonra siyâsî hareket olarak ortaya çıkan Hâricî anlayış, sistemini meşrû halife ve yönetime karşı isyân üzerine örgülediği tarihi bir realitedir. Hâricîlerin ortaya çıkışı ve savunduğu fikirler uğruna sergilediği katı tavırlar her zaman tartışılan konular arasında olagelmiştir. Daha sonraki dönemlerde bu siyâsî görüşlerini dînî-itikâdî konular; imânın amelden bir cüz olduğu, büyük günah işleyenin küfre düşeceği gibi itikâdî meselelerle görüşlerini temellendirmişler, daha sonraları itikâdî mezheplerin de ortaya çıkmasına zemin hazırlamışlardır. Kendi görüşlerinde olmayanlara karşı şiddet uygulamada “Emir bi’l-Maruf Nehiy ani’l-Münker/ İyiliği emretme ve kötülükten sakındırma” prensibini müslümanlara karşı kullanmışlar, Müşrik, Hristiyan ve Yahudilere gösterdikleri hoşgörüyü Müslümanlara göstermemişlerdir. İslam riyâset tarihinde meşrû idareye karşı isyân girişimlerinin ilk öncüleri Hâricîlerin olduğu söylenebilir. Onlar için temel mesele, imâmete geçen kişinin durumu ve icraatleridir. Bu görüşleri sebebiyle Hz. Osman ve Hz. Ali’nin küfrüne kâil olmuşlar, her devirde emir ve sultanlara karşı çıkanlara harici adı verilmiştir. Bu makâlede kelâm tarihi’nde ilk ortaya çıkan fırka Hâricîlerin doğuşu ve bazı itikâdî görüşleri incelenip değerlendirilmektedir.

 

Anahtar kelimeler: Fırka, Havaric, Hâricîler, Tekfir, İman, Büyük Günah 

 


   OSMAN ORAL

 

Title

 73 FIRKA ve İLK İHTİLAFLAR     pp. 15-38

 

Summary

 Hz. Peygamber, bir rivâyette Yahudi ve Hristiyanların 71 veya 72 fırkaya ayrılacaklarını, ümmetinin ise 73 fırkaya ayrılacağını bildirmektedir. Bazı âlimler bu rivâyetin İslam’da fikir hürriyetine işaret ettiğini, değişik fikirlerde diğerlerine göre İslam’da daha çok ihtilaf görülebileceğini belirtmişlerdir. Bir nevi Allah Rasülü, böyle değişik fikir ve düşünceleri görürseniz, şaşırmayınız, ayrılıkları, gayrılıkları bırakıp itikatda birlikte olunuz, benim ve ashabımın yoluna uyunuz, demek istercesine mucizevî bir şekilde geleceğe işaret etmiş, ümmetine yol göstermiş, taktik vermiş gibidir. İttifâkın zıddı olan ihtilâf, insanların herhangi bir hususta birbirine muhalefet etmeleri, başkalarının benimsediği tavır, görüş ve fikirlerini benimsemiyerek farklı bir yol tutulmasıdır.  Hz. Peygamber döneminde de bu şekilde ihtilaflar ortaya çıkmıştır. Hz. Peygamber ve ilk iki halife devrinde müslümanlar arasında hüküm süren sukûnet, birlik ve beraberlik üçüncü halife Hz. Osman zamanında bozuldu. Hz. Osman (v.35/656)’ın şehit edilmesi, Cemel, Sıffîn, Hakem ve Nehrevân olaylarının meydana gelmesi, müslümanlar üzerinde çok büyük tesir bırakmış ve bu olaylar, çözümü güç bazı inanç problemlerinin ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Bu makalede İslâm’ın ilk yıllarında ortaya çıkan ilk ihtilaflar ile 73 fırka hadisindeki bilgi incelenmektedir.

Anahtar Kelimeler: 73 Fırka, İhtilaf, Fırka, Mezhep 

 


  OSMAN ORAL

 

Title

  MÂTÜRÎDÎ’YE GÖRE AHİRETİN YARATILIŞ HİKMETİ   pp. 39-64

 

Summary

 Dünya hayatından sonra başlayıp ebediyen devam edecek olan ikinci hayat olan âhiret hayatı asıl hayattır, mahiyeti hakkında merak edilen çok tartışılan konumdadır. Ecel, ölüm hakkında merak edilenler konusunda Mâtüridiyye adlı kelâmî ekolün kurucusu Ebû Mansûr el-Mâtürîdî (v.333/944), Türk ve İslâm dünyasının yetiştirdiği ender düşünürlerden biridir. Ona göre âlemde yaratılan her bir şeyin hikmeti vardır ve hiçbir şey boşu boşuna yaratılmamıştır. Hikmetleri idrâk ile yaratıcıya îmân etmek akıl sahibi her insanın kulluk görevidir. Mâtürîdî, hikmet metoduyla yaratılışı açıklaması kendinden sonraki âlimleri etkilemiştir. Bu makale de Mâtürîdî’nin âhiretin, ecel ve ölümün hikmetleri hakkında görüşleri incelenip değerlendirilmektedir.

 

Anahtar Kelimeler: Mâtürîdi, Hikmet, Ecel, Ölüm 


  .

 


   

2016 - RUS ARAŞTIRMALARI DERGİSİ